Debaty sejmoweDruga Kadencja

Interpelacja w sprawie nieprawidłowości na rynku zamówień publicznych polegających na preferowaniu przez zamawiających konkretnych producentów

   W ostatnim okresie nasiliło się zjawisko polegające na preferowaniu przy udzielaniu zamówień publicznych konkretnych producentów.    Proceder ten przebiega między innymi w następujący sposób:    Zamawiający ogłasza przetarg, którego opis, warunki lub kryteria wskazują na konkretnego producenta lub wykonawcę, co stanowi naruszenie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz.177, z późn. zm.), w szczególności art. 7 ust. 1 (zakaz prowadzenia postępowania o zamówienie publiczne w sposób utrudniający uczciwą konkurencję), art. 22 (zakaz określania warunków wymaganych od wykonawców w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję) oraz art. 29 ust. 2 tej ustawy (zakaz opisywania przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję).    Jeżeli na skutek protestów i odwołań postępowanie zostanie unieważnione (a następuje to najczęściej w wyniku wyroku Zespołu Arbitrów), zamawiający występuje do Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeprowadzenie postępowania w trybie negocjacji bez ogłoszenia.    Tryb ten uprawnia zamawiającego do zaproszenia do udziału w postępowaniu ograniczonej, wybranej przez siebie grupy wykonawców bez konieczności publikowania ogłoszenia.    Zamawiający, uzasadniając wniosek, zazwyczaj powołują się na pilną potrzebę udzielenia zamówienia niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, oraz to, że nie mogą zachować terminów określonych dla przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem. Jako podstawę prawną wniosku wskazują art. 62 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo zamówień publicznych, który w wyżej opisanym stanie faktycznym uprawnia do udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia.    Czasami zamawiając, powołują się dodatkowo na art. 62 ust 1 pkt 1 ustawy, który uprawnia do udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia, jeżeli wcześniej prowadzony przetarg lub negocjacje z ogłoszeniem zostały unieważnione, a pierwotne warunki zamówienia zostają w istotny sposób zmienione.    Niestety zdarza się, że zamawiający otrzymują zgodę na udzielenie zamówienia mimo tego, że opisane wyżej przesłanki ustawowe nie są spełnione.    Dysponując zgodą Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, zamawiający dobiera tak wykonawców, aby zapewnić wybór preferownego producenta, np. zapraszając wyłącznie dystrybutorów, którzy współpracują z konkretnym producentem lub co do których istnieje przekonanie, że nie są w stanie złożyć ofert konkurencyjnych (np. przedmiot zamówienia stanowi ich uboczny rodzaj działalności).    Wykonawcy, którzy we wcześniejszych postępowaniach zasadnie protestowali, są karani w ten sposób, że nie są zapraszani do udziału w postępowaniu.    W praktyce zamawiający ma pełną swobodę w doborze wykonawców i obiera ich w taki sposób, że niejednokrotnie pomija głównych konkurentów preferowanych przez siebie rozwiązań.    Wykonawcy, którzy nie zostali zaproszeni do udziału w postępowaniu nie mają bowiem żadnych skutecznych środków umożliwiających im zaskarżenie wadliwej decyzji Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.    W efekcie dochodzi do podpisania i wykonania umowy mimo tego, iż jest ona nieważna z mocy prawa na podstawie art. 146 w związku z art. 62 ust.1 Prawa zamówień publicznych.    W sytuacji, w której Zespół Arbitrów unieważnia postępowanie ze względu na naruszenie przez zamawiającego przepisów ustawy, nie zachodzi wymagana przez Prawo zamówień publicznych ˝pilna potrzeba udzielenia zamówienia niewynikająca z przyczyn leżących po stronie zamawiającego˝, a wobec obowiązku uwzględnienia wyroku pierwotne warunki zamówienia zostają w istotny sposób zmienione.    Jest bowiem oczywiste, że gdyby wcześniej prowadzone postępowanie zostało przeprowadzone przez zamawiającego zgodnie z obowiązującymi przepisami, ˝pilna potrzeba udzielenia zamówienia˝ w ogóle by nie wystąpiła.    Nadto z uwagi na okres niezbędny na rozpatrzenie wniosku (z reguły trwa to około 30 dni) zamawiający mogliby udzielić zamówienia w trybie przetargu ograniczonego, który w formie uproszczonej trwa około 32 dni (15 dni termin na złożenie wniosku, 10 dni termin na złożenie oferty, 7 dni karencja przed podpisaniem umowy).    W przypadku wcześniejszego unieważnienia postępowania ze względu na przyczyny leżące po stronie zamawiającego nie zachodzą zatem przesłanki wymagane przez art. 62 ust 1 pkt 1 i 4 umożliwiające udzielenie zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia.    Biorąc pod uwagę powyższe, proszę Pana Premiera o udzielenie odpowiedzi na niżej wymienione pytania:    1. W jaki sposób Prezes Urząd Zamówień Publicznych przeciwdziała patologiom na rynku zamówień publicznych polegającym na preferowaniu przez zamawiających konkretnych producentów?    2. Jak Pan Premier ocenia w świetle przedstawionej argumentacji działania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w sprawie udzielenia zamówienia publicznego na ˝Budowę i wdrożenie krajowego informatycznego systemu kontroli przemieszczania wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy ˝BACHUS˝ w ramach realizacji projektu Phare 2003/004-379/02.01 Rozwój Automatyzacji Polskiej Służby Celnej Nr ref. 2003/004-379/02.01.01, gdzie w dniu 25.10.2005 r Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wyraził zgodę na szczególny tryb zamówienia publicznego - negocjacje bez ogłoszenia?    3. Czy na podstawie art. 7 ust. 2 Prawa zamówień publicznych osoby, które wykonywały czynności w unieważnionym postępowaniu, powinny zostać wyłączone z powtarzanego postępowania, gdyż nie zapewniają w tym postępowaniu bezstronności i obiektywizmu?    Oczekując odpowiedzi Pana Premiera, pozostaję z wyrazami szacunku.    Poseł Jan Bury    Rzeszów, dnia 4 listopada 2005 r.